Prawa wyborcze młodych - od kiedy możesz głosować i kandydować
Granica 18 lat decyduje o tym, kiedy zaczynają się prawa wyborcze młodych, ale nie jest to jedyna ważna liczba. Inny wiek obowiązuje przy głosowaniu, a inny przy kandydowaniu do Sejmu, Senatu czy na urząd prezydenta. Czy zatem osiemnastolatek może od razu startować w wyborach? Nie zawsze, i właśnie dlatego warto znać te różnice. W naszym poradniku wyjaśniamy zasady, bez ocen i bez wskazywania, na kogo głosować.
Czynne prawo wyborcze - kiedy możesz głosować?
Czynne prawo wyborcze to prawo głosowania. Przysługuje ono obywatelowi polskiemu, który najpóźniej w dniu głosowania kończy 18 lat. Ma to praktyczne znaczenie, bo jeśli osiemnaste urodziny wypadają w dniu wyborów, możesz już oddać głos. Ten sam wiek wystarcza więc do wzięcia udziału w głosowaniu, ale nie wystarcza do ubiegania się o każdy mandat.
Obywatel jest wpisywany do spisu wyborców w miejscu stałego zamieszkania. Ten zapis pokazuje, w którym lokalu wyborczym możesz zagłosować. Informacje o wyborach publikuje Państwowa Komisja Wyborcza, więc to tam warto sprawdzać aktualne komunikaty, gdy zastanawiasz się, jak głosować w konkretnych wyborach. Nasza rada jest prosta, bo w tym źródle znajdziesz wszystko, co dotyczy konkretnego głosowania, jeszcze przed dniem wyborów.
Bierne prawo wyborcze - wiek kandydata zależy od rodzaju wyborów
Bierne prawo wyborcze to prawo kandydowania. Wiek kandydata jest tu wyższy niż wiek uprawniający do głosowania i zależy od tego, o jaki mandat lub urząd chodzi. Takie zasady wynikają z Konstytucji.
Do Sejmu może kandydować obywatel, który najpóźniej w dniu wyborów kończy 21 lat (art. 99 Konstytucji). Do Senatu próg jest wyższy i wynosi 30 lat, również liczone do dnia wyborów (art. 99 Konstytucji). Z kolei kandydat na prezydenta musi mieć ukończone 35 lat i pełnię praw wyborczych do Sejmu (art. 127 Konstytucji). Zgłoszenie takiego kandydata wymaga ponadto poparcia co najmniej 100 000 obywateli uprawnionych do głosowania.
Między pierwszym głosem a startem w wyborach prezydenckich jest więc wyraźna różnica wieku. Wynika ona wprost z przepisów, a nie z oceny czyichkolwiek kompetencji. Dla osoby, która dopiero wchodzi w dorosłość, oznacza to, że czynne prawo wyborcze i bierne prawo wyborcze nie zaczynają się w tym samym momencie. Dlatego planując przyszły start, warto najpierw sprawdzić, o jaki mandat chodzi, a dopiero potem liczyć lata.
Kto nie ma prawa wyborczego?
Wiek nie jest jedynym warunkiem. Prawa wyborczego nie ma osoba, która została go pozbawiona prawomocnym orzeczeniem sądu. Sam wiek nie wystarczy, jeśli takie orzeczenie istnieje. W razie wątpliwości co do własnej sytuacji sprawdź przepisy albo skonsultuj się z prawnikiem, ponieważ ten tekst ma charakter informacji ogólnej i nie jest poradą prawną.
Podsumowanie
Prawa wyborcze młodych można streścić w czterech progach wieku. Jest to 18 lat dla głosowania, 21 lat dla kandydowania do Sejmu, 30 lat dla Senatu i 35 lat dla urzędu prezydenta. Zawsze decyduje dzień wyborów. Zapraszamy do sprawdzania aktualnych informacji na stronie Państwowej Komisji Wyborczej przed każdymi wyborami.